Έθιμα Ταφής: Τα δάκρυα παγώνουν εκεί στην Ισλανδία

Για τις γυναίκες άνοιξε δρόμους.
Έγραψε ποιήματα.
Του Μάγκνους το αίμα στις φλέβες της έχει.
Όνειρα είδε -και κύματα.

Ανώνυμος, 1825 περίπου

Το βιβλίο της Αυστραλιανής Hannah Kent, Έθιμα Ταφής, εξιστορεί τους τελευταίους μήνες της ζωής της καταδικασμένης σε θάνατο Άγκνες Μάγκνουσντότιρ, που κρίθηκε ένοχη για την δολοφονία δύο ανδρών. Η Άγκνες ανατίθεται σε μια οικογένεια του Ισλανδικού βορρά, όπου θα περάσει το διάστημα που απομένει μέχρι την εκτέλεσή της.¹ Οι σκληρές προκαταλήψεις που αντιμετωπίζει, κάμπτονται με το βραδύ και σαρωτικό πέρασμα του χειμώνα, καθώς η Άγκνες εκδιπλώνει μια ιστορία που όλοι νόμιζαν ότι ήξεραν, αλλά τελικά κανείς δεν είχε ακούσει.

Η Hannah Kent με έκδηλο ταλέντο, περιγράφει την δύσκολη αγροτική ζωή της Άγκνες και των ανθρώπων του υποστατικού που την φιλοξενεί ενώ σκιαγραφεί τους φόβους τους, τον καθημερινό τους αγώνα, την ανθρωπιά τους. Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου ξεκινάει μέσα στην αιώνια λιακάδα του αρκτικού καλοκαιριού, συνεχίζει την αναπόφευκτη πορεία του στο φθινόπωρο και φτάνει σιγά σιγά στο τέλος καθώς μπαίνει ο ισλανδικός χειμώνας.

Η αφήγηση της Άγκνες διακόπτεται και συστρέφεται, πότε σε έναν απελπισμένο εσωτερικό μονόλογο, πότε σε παιδικές αναμνήσεις και κάποιες φορές γίνεται ένα βουβό, παροντικό παράπονο. Ανάμεσα στα κομμάτια αυτά, επιστολές και τεκμήρια μας επαναφέρουν στην τροχιά που αποφασίστηκε να λάβει η ζωή της. Οι εργασίες του υποστατικού, ένα δεύτερο είδος μέτρησης του χρόνου, προσδίδουν, σε αντάλλαγμα των παραπάνω, έναν ανακουφιστικό κάματο ακόμα και στον αναγνώστη, που γνωρίζει το τέλος, μια υπενθύμιση ότι έτσι κυλάει η απλή, ανέμελη ζωή, ότι μπορεί να κυλίσει η ζωή.

Όλα δίνονται κρυστάλλινα και αιχμηρά, ίσως γι’ αυτό η ιστορία της Άγκνες πονάει, όπως πονάει η διαπίστωση ότι οι άνθρωποι αφήνονται μόνοι, χωρίς εξηγήσεις, χωρίς κατανόηση.

Η Kent ολοκλήρωσε το βιβλίο κάνοντας βαθιά και ουσιαστική έρευνα. Τα περισσότερα από τα στοιχεία που εξιστορούνται, απηχούν ή αποτελούν πραγματικά γεγονότα. Αλλά κι εκείνα που γεννήθηκαν από την φαντασία της Kent, βρίσκονται σε αρμονία με την αληθινή ιστορία, μοιάζουν ένα και ενιαίο αφήγημα. Τα πράγματα θα μπορούσαν να έχουν γίνει ακριβώς έτσι.

Το πρώτο συγγραφικό δείγμα της Kent είναι σκέτο κέντημα. Πρόκειται για μια λεπτοδουλειά ανάδυσης συναισθήματος και κοινωνικών συμπεριφορών, πλαισιωμένα από εξαίσιες περιγραφές μιας άγριας, παγωμένης φύσης. Μπράβο στις εκδόσεις Ίκαρος, για την επιλογή και επιμέλεια του βιβλίου καθώς και στη Μαρία Αγγελίδου για τη μετάφρασή του. Πανέμορφη και η εικαστική φροντίδα του Χρήστου Κούρτογλου.

Μερικά αποσπάσματα:

Αυτοί, που κανείς δεν τους σέρνει με το ζόρι στον θάνατο, δεν καταλαβαίνουν πόσο σκληρή και κοφτερή γίνεται η καρδιά. Ώσπου φτάνει να είναι μια φωλιά από πέτρες μ’ ένα κλούβιο αυγό μέσα της. Είμαι στέρφα. Τίποτα δεν θα βλαστήσει πια από μέσα μου. Είμαι το ψόφιο ψάρι που ξεραίνεται στον κρύο αέρα. Είμαι το άψυχο πουλί στην ακτή. Είμαι στεγνή, φοβάμαι πως δεν θα’ χω ούτε αίμα να τρέξει, όταν θα με σύρουν και θα μου κόψουν με το πελέκι το κεφάλι μου. Όχι, ακόμα ζεστή είμαι, το αίμα σφυρίζει στις φλέβες μου ακόμα, δυνατά σαν τον άνεμο. Τραντάζει την άδεια φωλιά, ρωτάει πού πήγαν όλα τα πουλιά, πού πήγαν;

Τώρα έρχεται ο σκοτεινός ουρανός και ο κρύος αέρας, που σε διαπερνάει σαν να μην είσαι εκεί, περνάει από μέσα σου σαν να μην τον νοιάζει αν είσαι ζωντανός ή πεθαμένος, γιατί εσύ θα’ χεις φύγει, αλλά ο αέρας θα είναι ακόμα εδώ, θα γλείφει το χορτάρι, θα το κολλάει στην γη, δε θα νοιάζεται αν το χώμα θα’ ναι παγωμένο ή αν ο πάγος θα΄χει λιώσει, γιατί θα παγώσει ξανά, και θα λιώσει ξανά, και σύντομα τα κόκκαλά σου, που τώρα είναι ζεστά, τα ζεσταίνει το αίμα και το πηχτό τους μεδούλι, σύντομα θα είναι ξερά και θα τριφτούν και θα παγώνουν και θα λιώνουν με το βάρος του χώματος απάνω σου, και τις τελευταίες στάλες από την υγρασία του κορμού σου θα τις ανεβάσει το χορτάρι στην επιφάνεια της γης και θα’ ρθει πάλι ο αέρας και θα το σπρώξει πίσω, θα σε χώσει ξανά στις πέτρες και στο χώμα ή θα σε γραπώσει στα νύχτια του και θα σε πάρει μαζί του πέρα στην θάλασσα, μέσα στο άγριο ουρλιαχτό της χιονοθύελλας.

1] H Άγκνες Μάγκνουσντότιρ ήταν o τελευταίος άνθρωπος που καταδικάστηκε σε θάνατο στην Ισλανδία και εκτέλεστηκε στις 12 Ιανουαρίου του 1830.

Advertisements

8 Replies to “Έθιμα Ταφής: Τα δάκρυα παγώνουν εκεί στην Ισλανδία”

  1. Τι ωραία παρουσίαση! Από τα πιο δυνατά βιβλία που έχω διαβάσει! Στη λέσχη ανάγνωσης (https://passepartoutreading.wordpress.com/book-club-information/book-club-books/may2017/) διαβάσαμε και το «Μυστική Γραφή» που του μοιάζει λίγο. Σου το συνιστώ.

    Αρέσει σε 1 άτομο

  2. Το διάβασα πριν λίγο καιρό. Είναι πολύ καλό βιβλίο γιατί θίγει ένα πολύ σοβαρό θέμα, αυτό της θανατικής ποινής, την αντιμετώπιση των γυναικών και ιδιαίτερα των φτωχών εργαζομένων γυναικών, καθώς και κάποια έθιμα και συνήθειες της εποχής.

    Αρέσει σε 1 άτομο

    1. Δεν ξέρω κατά πόσο σχετίζεται με την υπόθεση της Άγκνες, αλλά μετά την εκτέλεσή της, δόθηκε χάρη από τον βασιλιά της Δανίας σε όσους -κυρίως γυναίκες- βάσει νόμου θα έπρεπε να εκτελεστούν. Βέβαια χρειάστηκαν σχεδόν 40 χρόνια για να καταργηθεί η θανατική ποινή στη χώρα.

      Αρέσει σε 1 άτομο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.